Fjármögnun sprotafyrirtækja var í forgrunni á öðrum viðburði ársins í fyrirlestrarröðinni forvitnir frumkvöðlar, sem haldin var á vegum landshlutasamtakanna. Fyrirlesturinn var skipulagður af Háskólafélagi Suðurlands og Samtökum sunnlenskra sveitarfélaga og beindist að einu flóknasta viðfangsefni frumkvöðla: hvernig tryggja megi fjármagn á mismunandi stigum þróunar fyrirtækja.
Fyrirlesari dagsins var Svava Björk Ólafsdóttir, nýsköpunarstjóri við Háskólann á Akureyri, ráðgjafi Rata og einn stofnenda samtaka englafjárfesta á Íslandi, iceBAN.
Svava hefur starfað í nýsköpunarumhverfinu í yfir 14 ár og nýtur mikillar reynslu bæði sem ráðgjafi og fjárfestir.
Í upphafi fyrirlestrarins lagði Svava áherslu á að frumkvöðlar þyrftu fyrst og fremst að átta sig á eigin stöðu áður en þeir héldu af stað í fjármögnunarferli. Hún sagði mikilvægt að svara þremur grundvallarspurningum: Í hvað vantar fjármagn? Hversu mikið fjármagn þarf? Og hvenær er þörfin mest? Slíkar greiningar, meðal annars í formi stofnkostnaðar- og rekstraráætlana, væru lykilatriði hvort sem um væri að ræða hugmynd á frumstigi eða fyrirtæki í vexti.
Svava fjallaði einnig um svokallaðan „dauðadal“ sprotafyrirtækja, tímabil þar sem kostnaður er meiri en tekjur áður en sala hefst. Þar skipti miklu máli að nýta styrki og snemmbæra fjárfesta til að lifa af þar til fyrirtækið næði jafnvægispunkti, svokölluðum break-even. Slík greining væri ekki aðeins gagnleg frumkvöðlum sjálfum heldur einnig lykilupplýsing fyrir styrkveitendur og fjárfesta.
Í fyrirlestrinum var farið yfir helstu fjármögnunarleiðir sem standa frumkvöðlum til boða. Þar á meðal var svokallað bootstrapping, þar sem fyrirtæki vaxa án utanaðkomandi fjármagns, keppnir og hraðlar, styrkir úr innlendum sjóðum, eigið fé, stuðningur frá fjölskyldu og vinum, hópfjármögnun og að lokum fjárfestingar engla og vísisjóða.
Svava lagði áherslu á að engin ein leið hentaði öllum, heldur þyrfti hver og einn að velja fjármögnun í samræmi við þroskastig og markmið fyrirtækisins.
Sérstök áhersla var lögð á styrki og mikilvægi vandaðra umsókna. Svava hvatti frumkvöðla til að kynna sér skilyrði vel, vera hnitmiðaða í framsetningu og nýta stafrænar lausnir og gervigreind með gagnrýnum hætti. „Styrkir fara til þeirra sem leggja vinnu í umsóknir,“ sagði hún og minnti á að umsóknarferlið væri tímafrekt en gæti skipt sköpum.
Þá fjallaði hún ítarlega um fjárfestingarferlið sjálft og líkti því við tilhugalíf. Samband frumkvöðla og fjárfesta byggðist á trausti, gagnkvæmum væntingum og sameiginlegri sýn.
Í lokin hvatti Svava frumkvöðla til að hefja fjármögnunarundirbúning tímanlega, jafnvel áður en brýn þörf skapast. Fjármögnun tæki tíma, krefðist tengslanets og sýnileika, en stuðningsumhverfið væri víðtækt og að stórum hluta aðgengilegt án kostnaðar. „Enginn frumkvöðull er eyland,“ sagði hún og hvatti þátttakendur til að nýta þann stuðning sem í boði væri.
Fyrirlesturinn vakti mikinn áhuga og að honum loknum gafst þátttakendum tækifæri til að spyrja spurninga og ræða eigin verkefni við fyrirlesara.
Næsti fyrirlestur í Forvitnum frumkvöðlum verður haldinn þann 3. mars 2026 og þá verður fjallað um markaðsmál.
Hægt verður að skrá sig á hann á heimasíðu Samtaka Sunnlenskra Sveitarfélaga
Hér að neðan finnst upptaka að fyrirlestri Svövu um Fjármögnun sprotafyrirtækja.